Нягледзячы на тое, што правілы снукера былі афіцыйна прызнаны ў сьнежні 1900 года Асацыяцыяй більярда, іх распаўсюджваньне сярод насельніцтва апынулася вельмі марудным працэсам. На жаль, сродкі сувязі на той час не дасягнулі такога развіцьця як зараз. Правілы можна было набыць у Асацыяцыі за грошы. Паколькі гэта быў асноўны спосаб заробкаў, правілы не аддавалі ў друк для шырокага кола чытачоў.

Яшчэ на працягу многіх гадоў ў правілах панавала бязладзіца. Незалежныя більярдныя фірмы выдавалі ўласныя наборы правілаў. Да таго з 1908 па 1919 гады існавала два кіраўніцтвы – Асацыяцыя більярда (Billiard Association) і Клюб Кіраваньня Більярдам (Billiards Control Club). Абодва бакі мелі свае ўласныя варыянты правілаў снукера і праводзілі ўласныя чэмпіянаты. Простыя аматары збольшага прытрымліваліся правіл Асацыяцыі, якая была створана ў 1885 годзе, у той час як прафесыяналы – нядаўна сфарміраванага Клюба.

Усё гэта прывяло да таго, што ў чэрвене 1919 года абедзьве арганізацыі аб’ядналіся і выпусьцілі агульныя правілы. Так была сфарміравана Рада Асацыяцыі і Кіраваньня Більярдам (Billiards Association and Control Council).

Напрацягу першых двух дзесяцігодзьдзяў пасля 1900 года да снукера не адносіліся сур’ёзна. Матчы нагадвалі больш аматарскія сустрэчы. Але зьявіўся адзін чалавек, які зьмяніў адносіны грамадства да снукера. Гэтым чалавекам быў легендарны Джо Дэвіс (Joe Davis). Ён зрабіў гэтую гульню тэстам на стратэгію і навыкі, ператварыў яе ва ўзбуджальны спорт для назіральнікаў. Джо дамінірваў у снукеры больш чым 30 год.

У 1924 годзе Джо Дэвіс прапанаваў Асацыяцыі більярду і Кіруючай Радзе правесьці Прафэсыйны Чэмпіянат Сьвету ў дадатак да Аматарскага чэмпіянату, які пачалі праводзіць з 1916 года. Ідэю сустрэлі без асаблівага інтузіязму. Аднак у верасьні 1926 года было ўсё ж такі прынята рашэньне правесьці першы Прафэсыйны Чэмпіянат у 1927 годзе. У ім удзельнічала толькі 10 чалавек, а прызавы фонд быў невялікім, бо палова грошаў пайшла на тое, каб набыць вялікі трафей. Першым чэмпіёнам, як гэта не дзіўна, стаў Джо Дэвіс.

Ён выйграваў усе Чэмпіянаты Сьвету да 1946 года, пакуль не зышоў на адпачынак з прафэсыйнага спорта. Менавіта Джо быў аўтарам першага максімальнага брэйку – 147 ачкоў.

З таго часу папулярнасьць снукера то ўзвышалася, то зьнікала. Так з 1958 па 1963 гады не праводзілася ніводнага Чэмпіянату Сьвету з-за скандалаў у Асацыяцыі більярду. На шчасьце снукеру не належна было зьнікнуць. У 1969 годзе быў праведзены турнір пад назвай Pot Black, які пры падтрымцы БіБіСі вяшчаўся па каляроваму тэлебачаньню.

Пачынаючы з 1976 года папулярнасьць снукера ўсё больш узвышалася: у гэтым годзе быў уведзены сусьветны рэйтынг гульцоў. У 1977 годзе Чэмпіянат Сьвету быў праведзены ў Шэфілдзе (Англія), там ён праводзіцца да нашага дня. Узрост папулярнасьці снукера прывёў да таго, што ў яго пачалі ўкладаць вялікія грошы. Паступова пачало зьяўляцца пакаленьне гульцоў, якое поўнасьцю прысьвячала сябе гульні.

На Чэмпіянаце Сьвету 1985 года снукер дасягнуў вершыні папульярнасьці. Фінальную сустрэчу паглядзела 18,5 мільёнаў чалавек.

Фота normanclare.co.uk
Паводле allbilliard.net , billiardsandsnookerarchive.co.uk, talksnooker.co.uk

Нагадаем, што станаўленьне снукера адбывалася шляхам зьліцьця гульняў Life Pool і Pyramid Pool. У першай выкарыстоўвываліся розныя каляровыя шары ў залежнасьці ад колькасьці гульцоў (у кожнага гульца быў пэрсанальны каляровы шар). Шары размяшчаліся на сваіх каляровых адзнаках на стале. Шар наступнага гульца размяшчаўся на адзнаке папярэдняга гульца. Калі адзнака была заблакаваная, «жыцьцё» гублялася, што рэгістравалася на дошцы рахункаў шляхам сьціраньня адной з трох зорак. У «Пірамідзе» выкарыстоўваліся толькі 15 чырвоных шароў. Той, хто першым забіваў у лузы 8 з іх, лічыўся пераможцам.

Аднак не толькі дзьве гэтыя гульні ўздзейнічалі на станаўленьне снукера такім, якім ён дайшоў да нашага часу. Наступнай зьменай было даданьне чорнага шара з яшчэ адной більярднай гульні – Black Pool. У 1875 годзе Нэвіл Фрэнсіс Фіцджэральд Чэмбэрлен, малады падначалены Дэваншырскага палка, які размяшчаўся ў Джублепурэ (Індыя) прапанаваў дадаць больш каляровых шароў. Пасля гэтага гульня атрымала найбольшае падабенства да сучаснага снукера. Першапачаткова было толькі чатыры каляровых шара, а ў 1890 годзе іх стала шэсьць. Менавіта палкоўнік Чэмбэрлен лічыцца заснавальнікам снукера, аднак аб сваіх правах ён заявіў толькі ў 1938 годзе.

Чэмбэрлен і яго таварышы арганізавалі збор ў Оотакамундзе ў «Ooty Club» (паўднёвая Індыя) у канцы 1882 года, дзе зарэгістравалі і апублікавалі прывілы новай гульні.

Дарэчы, цікавае паходжаньне мае не толькі сама гульня, але і яе назва – «снукер». Справа ў тым, што падчас станаўленьня гульні слова «снукер» мела іншае значэньне. У тыя часы брытанскія ваенныя такім чынам называлі курсантаў першага курса (своеасаблівым адпаведнікам беларускай мове з’яўляецца слова «пачатковец»). Аднойчы палкоўнік Чэмбэрлен падчас гульні заўважыў, што яго партнёр па гульні не можа згуляць шар. Яму было неабходна адыграць, закрыты іншымі шарамі, каляровы шар. Палкоўнік назваў свайго апанента снукерам: «Why you’re a regular snooker!». З тых часоў, такое размяшчэньне шароў на стале сталі называць снукерам і само слова «снукер» назаўсёды стала асацыявацца з гульнёй.

Палкі вярталіся дадому ў Англію, снукер хутка распаўсюджваўся па Лёндану: афіцэры, якія вярнуліся дадому, паказвалі сваім таварышам новую англа-індыйскую гульню ў клюбах. Пазьней гульня пачала распаўсюджвацца па абласьцях. У 1885 годзе Індыю наведаў Джон Робертс (малодшы) – брытанскі чэмпіён па бельярду. Ён сустрэўся з палкоўнікам Чэмберденам і вырашыў афіцыйна прывезьці гульню ў Эўропу.

11 сьнежня 1900 года ў офісе Асацыяцыі більярда ў Лёндане гульня снукер была афіцыйна прызнанай, а яе правілы – апублікаванымі.

Паводле allbilliard.net, billiardsandsnookerarchive.co.uk, bilijardai.ru, snookerclubs.com, talksnooker.co.uk, titansports.co.uk

Існуе шмат сумненьняў і спрэчак адносна паходжаньня гульні снукер. Аднак асноўнай вэрсіяй зьяўляецца тэорыя, што снукер трапіў да нас з Індыі ў сярэдзіне 70-ых гадоў XIX стагодзьдзя.

Нягледзячы на тое, што снукер зьяўляецца разнавіднасьцю більярднай лузнай гульні, ён нашмат маладзейшы за свайго папярэдніка – більярда. Апошні мае доўгую і ня менш заблытаную гісторыю ўзнікненьня. Пагаворваюць, нават, што яна пачалася яшчэ ў XV стагодзьдзі, а ў запісах Луі XI у Францыі ўзгадваўся прымітыўны більярдны стол.

Як не парадаксальна, але Уільям Шэкспір быў адным з першых, хто ўзгадаў слова «більярд»: «Let’s to billiards. Come, Charmian» (Давайце ў більярд. Пойдзем Шарміян) у сваёй трагедыі «Антоні і Клеапатра» (Antony and Cleopatra: акт 2, сцэна 5). Пазьней більярд неаднаразова ўзгадваўся ў пісьмовых крыніцах.

Найбольшае распаўсюджаньне більярд атрымаў у Велікабрытаніі. Лічыцца, што падобна кракету, більярд быў гульнёй траўнікаў і толькі пазьней перабраўся на сталы арыстакратаў. Першапачаткова шары ўдараліся з дапамогай так званага мазіка, які ўяўляў сабою сплясканую палку, якая была скрыўленай з аднаго боку. І толькі прыкладна ў 1800 годзе мазік быў заменены вядомым нам кіем.

Але вернемся нарэшце да снукеру… Якім чынам ён трапіў у Эўропу з далёкай Індыі? Зьяўленьнем гульні ў Старым Сьвеце мы павінны быць удзячнымі ангельскім вайскоўцам, якія праходзілі службу ў Індыі. У пачатку XIX стагодьдзя більярд стаў вельмі папулярным сярод іх. Салдаты і афіцэры падоўгу гулялі ў свой вольны час. Прыкладна ў гэты час былі створаны новыя вэрсыі більярду – Life Pool і Pyramid Pool.

Пазьней гэтыя гульні былі аб’яднаныя ў адну. Менавіта гэты момант можна лічыць пачаткам зараджэньня снукеру. Аднак свае сучасныя рысы гульня набыла далёка не адразу (ад Life Pool ў новую гульню перайшлі каляровыя шары, ад Pyramid Pool – піраміда чырвоных шароў).

Па матывах billiardsandsnookerarchive.co.uk